Irisfotografie is een van die vormen van portretwerk die meteen futuristisch voelt. Je oog als kunstwerk, met details die je met het blote oog nauwelijks ziet. Maar het is ook een discipline waar een kleine afwijking in focus, houding of reflectie je hele beeld kan verpesten. In deze blog neem ik je stap voor stap mee door de exacte set up waarmee je consistente, haarscherpe irisbeelden maakt met een ringflitser en macro lens.
Waarom irisfotografie zo lastig is
De iris is klein, glimt, beweegt subtiel mee met ademhaling en je hebt te maken met een extreem dunne scherptediepte. Ook heb je altijd reflecties in het oog, en die wil je onder controle hebben. Het doel is simpel: maximale detail in de iristextuur, minimale afleiding.
Stap 1: zet je onderwerp muurvast
Laat je model op de grond zitten met rug en hoofd tegen een muur.
Waarom dit werkt:
- Super stabiel, geen wiebelen naar voren of achteren
- Makkelijker om handmatig scherp te stellen
- Consistente afstand tot camera en flits
Tip: vraag je model om de schouders laag te houden en rustig te ademen. Hoe minder spanning, hoe minder micro beweging.
Stap 2: statief op ooghoogte
Zet je camera op een statief en frame op ooghoogte. Probeer de sensor zo parallel mogelijk aan de iris te houden.
Waarom dit belangrijk is:
- Als je scheef staat, krijg je sneller onscherpte in delen van de iris
- Je maakt het jezelf makkelijker om de scherpte precies op het juiste vlak te leggen
- Je compositie blijft constant, ideaal als je meerdere ogen wil schieten
Stap 3: controleer de reflectie van de ringflitser
De ringflits geeft een mooie ronde catchlight, maar je wil dat die reflectie in de pupil valt, niet over de iris.
Zo doe je dat:
- Zet de camera iets verder naar achteren tot de ringreflectie volledig in de pupil zit
- Te dichtbij betekent dat de reflectie de iris bedekt en je detail verliest
- In de pupil is de reflectie later heel makkelijk weg te werken in nabewerking
Dit is het sweet spot moment. Neem hier echt even de tijd voor, want het maakt je eindresultaat direct cleaner.
Stap 4: handmatig scherpstellen op de iristextuur
Gebruik manual focus en focus echt op de irisstructuur, niet op wimpers of ooglid.
Werkwijze:
- Zoom in op je display of gebruik focus magnification
- Maak een paar testshots
- Micro adjust tot je de textuur echt crispsharp ziet
Pro tip: laat je model naar een vast punt kijken en tel desnoods af, zodat het oog zo stil mogelijk blijft.
Stap 5: baseline instellingen die bijna altijd werken
Start met deze instellingen als basis:
- Sluitertijd: minimaal 1/160
- Diafragma: F8
- ISO: 100
Waarom deze combinatie:
- 1/160 helpt om kleine bewegingen te bevriezen
- F8 geeft genoeg scherptediepte om meer van de iris scherp te krijgen
- ISO 100 houdt je beeld super clean, zonder ruis
Daarna stel je de flitskracht bij tot je exposure klopt. Werk liever met flitsvermogen dan met ISO omhoog.
Stap 6: maak de pupil kleiner voor meer irisdetail
Je wil zoveel mogelijk iris zien. Een grote pupil slokt detail op, dus je wil hem klein krijgen.
Truc:
- Flits een paar keer achter elkaar
- De herhaalde bursts zorgen ervoor dat de pupil samentrekt
- Je ziet letterlijk meer patroon en kleur in de iris verschijnen
Doe dit kort en comfortabel. Het is fel, dus communiceer duidelijk en geef je model steeds een pauze als dat nodig is.
Stap 7: schiet de keeper
Als de pupil klein is en je focus perfect zit:
- schiet een korte burst
- kies later het scherpste frame
Je hoeft niet lang door te ratelen. Een paar goede frames zijn genoeg, zolang focus en pupil goed zijn.
Nabewerking in het kort
Je doel in post is meestal:
- ringreflectie subtiel wegwerken als die in de pupil zit
- contrast en micro contrast verhogen om textuur te laten poppen
- kleur finetunen zonder dat het onnatuurlijk wordt
Als je set up klopt, is je nabewerking vooral polish en geen rescue.
Gear die we gebruikten
Voor deze set up:
- Sony FE 100mm F/2.8 Macro GM OSS
- Godox R1200 Ring flash for AD1200Pro
- Godox AD1200 Pro 1200Ws TTL Portable Flash (Bowens mount)
Waarom deze combinatie zo goed werkt:
- 100mm macro geeft je working distance en extreme details
- ringflits levert symmetrisch licht en een herkenbare look
- 1200Ws geeft power en consistentie, zelfs op F8 en ISO 100
Snelle checklist voor je shoot
- Onderwerp op de grond, hoofd tegen de muur
- Camera op statief, ooghoogte, sensor parallel
- Ringreflectie in de pupil, niet op de iris
- Manual focus op iristextuur
- 1/160, F8, ISO 100
- Flits een paar keer voor pupil constrictie
- Korte burst, kies de scherpste
